Jesteś tutaj

USG

Wersja do wydrukuWersja PDF

Artefakty - wszelkiego rodzaju zniekształcenia pojawiające się na zobrazowaniach ultrasonograficznych. Większość z nich wynika z fizycznych własności rozchodzenia się fal w tkankach, inne mogą być wywołane niewłaściwymi nastawami aparatury.


Automatyczna regulacja wzmocnienia odbiornika(ARW) - wymyślona dla usuwania efektu zmian poziomu sygnału w odbiornikach radiowych jest skuteczna w przypadku detekcji krótkich ech (od skupionych obiektów) występujących na tle innych.


Charakterystyka kierunkowa - stosunek ciśnienia (natężenia) dźwięku mierzonego na kierunku (w mierze kątowej) bieżącym do ciśnienia maksymalnego, panującego na osi akustycznej (w praktyce niekoniecznie będącej osią geometryczną przetwornika).


Ciśnienie akustyczne - przyrost ciśnienia, względem średniego ciśnienia statycznego, spowodowany wytrąceniem cząstek ośrodka ze stanu równowagi. Jednostką tej skalarnej wielkości jest Paskal [Pa], odpowiadający oddziaływaniu siły 1 niutona na powierzchnię 1 metra kwadratowego.


Detekcja - wszelkie sposoby wydobywania informacji z sygnałów, a demodulacja oznacza techniczny sposób realizacji detekcji.


Dobroć przetwornika - po stronie widmowej definiowana jest dla przetworników, podobnie jak dla filtrów elektrycznych, na kilka sposobów - na przykład jako stosunek szerokości pasma, gdzie ciśnienie wytwarzanej fali akustycznej spada o 6dB w stosunku do maksymalnego (w rezonansie), do częstotliwości rezonansowej.


Dopasowanie przetwornika - kompensacja składowej reaktancyjnej impedancji przetwornika w rezonansie, co na ogół jest warunkiem właściwej współpracy ze źródłem pobudzającym oraz dopasowanie rzeczywistej już oporności przetwornika do oporności źródła.


Drgania rezonansowe - istnieją wtedy, gdy na powierzchni kształtki mogą wystąpić strzałki wychyleń, tzn. gdy w którymś przekroju kształtki "odkłada się" dokładnie połowa fali wywołanej pobudzeniem harmonicznym - jest to tzw. rezonans podstawowy.


Efekty strykcyjne - niektóre materiały posiadają tę właściwość, że pod wpływem pola magnetycznego lub elektrycznego zmieniają swe wymiary.


Fala akustyczna - jest to przenoszenie ze skończoną prędkością zaburzeń mechanicznych stanu ośrodka, niosące ze sobą energię. Aby takie zaburzenie mogło się przenosić ośrodek musi być materialny (zaburzenia mają charakter mechaniczny - nie może być fal akustycznych w próżni) i sprężysty (nie ma transmisji w plastelinie).


Głowica 2D - dwuwymiarowa - głowica ultrasonograficzna umożliwiająca uzyskanie zobrazowań trójwymiarowych (trzeci wymiar to głębokość) bez konieczności przemieszczania głowicy na ciele pacjenta.


Głowica z liniowym szykiem przetworników - w skrócie zwana głowicą liniową - głowica ultrasonograficzna zawierająca zwykle N (od 16 do 128) przetworników o aperturze prostokątnej, rozmieszczonych obok siebie i odizolowanych akustycznie. Jej zadaniem jest wytwarzanie w kolejnych transmisjach stref ogniskowania utożsamianych z kolejnymi liniami zobrazowania, przesuwających się z transmisji na transmisję wzdłuż linii apertury.


Głowica z soczewką elektroniczną - zwana też ze względu na swą konstrukcję głowicą pierścieniową - głowica ultrasonograficzna zawierająca w swym centrum przetwornik dyskowy otoczony kilkoma przetwornikami w kształcie pierścieni. Kształtki muszą być od siebie odizolowane akustycznie ale też odstępy między nimi powinny być minimalne.


GPUS (General Purpose Ultrasound Scanner) - aparaty ultrasonograficzne ogólnego przeznaczenia.


Impedancja akustyczna - miara reakcji ośrodka na falę akustyczną.


Kawitacja - powstawanie pęcherzyków gazowych wskutek chwilowego obniżenia ciśnienia (np. w czasie trwania "ujemnej połówki" ciśnienia fali ultradźwiękowej.


Kolorowe kodowanie przepływów - polega na zabarwieniu obrazu naczynia kolorami oznaczającym prędkość przepływu, i np. prędkości elementów poruszających się w kierunku głowicy przedstawiane są w barwach czerwonych, w kierunku przeciwnym - niebieskich. Przepływy laminarne wyglądają jednolicie a turbulentne jako mozaika kolorów.


Miernik przepływu krwi - urządzenia różniących się od detektora przepływu o układ demodulatora kwadraturowego, umożliwiającego określenie chwilowego kierunku przepływu. Problemy pomiaru częstotliwości pozostają takie same co w detektorach przepływu. Widma odpowiadające różnym kierunkom przepływu są wyświetlane oddzielnie.


Moc akustyczna - powierzchniowa całka z natężenia akustycznego, obliczana po interesującej powierzchni przepływu, prostopadłej do kierunku przepływu fali. Traktując energię jako podstawę definicji, moc jest wartością energii w danym momencie czasu. Jednostką mocy akustycznej jest wat.


Natężenie dźwięku Ja - ilość energii akustycznej w jednostce czasu przepływającej przez jednostkową powierzchnię prostopadłą do kierunku rozchodzenia się fali. Jest więc gęstością mocy akustycznej wyrażaną w watach na metr kwadratowy (w ultrasonografii często w [mW/cm2]).


Ogniskowanie strefowe - polega na tym, że dla płytkiej strefy ogniskowania odbiera się sygnały z czynnej grupy przetworników w centralnym rzędzie, dla dalszej strefy sumuje się sygnały z tejże grupy z odpowiednio opóźnionymi sygnałami z grup w rozmieszczonych dwóch symetrycznych względem centralnego rzędów, dla jeszcze dalszej strefy wzajemnie odpowiednio poopóźniane sygnały z pięciu rzędów itd.

Pole bliskie - zwanym także strefą Fresnela - pole w bezpośredniej bliskości nadajnika.


Pole dalekie - strefa Fraunhofera - rozpoczynającej się od odległości:r=a2/ L, gdzie a jest promieniem przetwornika a L długością fali w ośrodku.


Powierzchnia equifazowa - powierzchnia, na której nie ma przesunięcia między fazami fal kulistych, generowanych, zgodnie z prawem Huygensa, przez poszczególne punkty powierzchni zewnętrznej soczewki.


Przemiana częstotliwości - polega na zmieszaniu (najprościej na nieliniowym elemencie, np. diodzie lub "przytkanym" tranzystorze) dwóch sygnałów o różnych częstotliwościach i wyfiltrowaniu z efektów mieszania sygnału o częstotliwości pośredniej - będącej różnicą lub sumą częstotliwości mieszanych sygnałów.


Rewerberacje - echa pochodzące od innych niż pożądany celów (np. powierzchni granicznych kanału transmisyjnego, wstecznych rozproszeń od drobin ośrodka) przeszkadzają niekiedy w zobrazowaniu np. drobnych kamieni nerkowych lub podobnych celów skupionych. Należy też stale pamiętać, że w wielu przypadkach to właśnie rewerberacje są właściwą informacją.


Statyczne zobrazowanie trójwymiarowe (3D) - kolejno wywoływane z pamięci obrazowej przekroje dwuwymiarowe.


Strefa martwa - to ten obszar ośrodka bezpośrednio przy powierzchni głowicy, który nie może być zobrazowany, ponieważ ewentualne echa z tego obszaru dochodzą podczas trwania impulsu nadawanego i są przez ten impuls skutecznie maskowane. Teoretycznie wymiar strefy martwej jest również równy połowie czasu trwania impulsu nadawanego.


Strefowa regulacja wzmocnienia (SRW) - metoda kompensacji strat sygnału polegająca na skokowych zmianach wzmocnienia toru odbiorczego. Patrz - Zasięgowa regulacja wzmocnienia odbiornika.


Współczynnik odbicia R - stosunek amplitud składowych ciśnień fali padającej na granicę i odbitej określony przez równanie Fresnela. Współczynnik może być ujemny, co oznacza odwrócenie fazy ciśnienia w fali odbitej.
Współczynnik sprzężenia elektromechanicznego kt - wyrażany zwykle w procentach a definiowany jako stosunek energii przetworzonej do dostarczonej. Współczynnik ten osiąga maksymalną wartość, gdy przetwornik pracuje w rezonansie.


Wzmacniacz logarytmiczny - układ wzmacniający silniej mizerne sygnały niż sygnały większe, wobec czego zmniejsza dynamikę sygnałów wyjściowych w stosunku do istniejącej na jego wejściu. Wadą takiego rozwiązania jest jednak zmniejszanie kontrastu zobrazowania - przyzwoite, użyteczne sygnały echa mogą "tonąć" we wcześniej słabszych sygnałach zakłócających.


Zasięgowa regulacja wzmocnienia odbiornika (ZRW, ang. TVG - Time Variable Gain lub TGC - Time Gain Control) - metoda kompensacji strat sygnału polegająca na płynnym podwyższaniu wzmocnienia toru odbiorczego w miarę upływu czasu po nadaniu impulsu sondującego czyli w miarę wzrostu zasięgu, z którego powracają echa.


Zobrazowanie typu A (ang. Amplitude) - zobrazowanie sygnału echa typowe dla oscyloskopów; zobrazowanie wielkości amplitudy sygnału - wychylenia plamki - w funkcji czasu.


Zobrazowanie typu B (ang. Brightness) - zobrazowanie dwuwymiarowe w którym amplituda sygnałów moduluje jaskrawość lub barwę plamki, a kolejne fazy ruchu celów mogą objawiać się tylko w kolejnych odświeżeniach ekranu.


Zobrazowanie typu M (ang. Motion) - nadające się do ekspozycji ruchu narządów, bowiem w kolejnych transmisjach echo powraca od narządu (np. serca) będącego w kolejnej fazie ruchu (kolejnym położeniu powierzchni tworzących echa). Przy typowej częstotliwości powtarzania transmisji wynoszącej 5kHz nawet najszybszy ruch narządów zostaje dobrze odwzorowany.


Zysk filtracji - poprawa stosunku sygnału do zakłóceń na wyjściu odbiornika w porównaniu do tegoż stosunku na wejściu. Stosunek sygnału do zakłóceń powinien być mierzony za każdym razem w paśmie odbiornika.