Jesteś tutaj

MN

Wersja do wydrukuWersja PDF

BGO (z ang. Bismuth Germanate Oxide) - materiał detektora wykorzystywany w systemach PET charakteryzujący się liczbą atomową 74, liniowym współczynnikiem tłumienia promieniowania równym typowo 0,92 1/cm oraz gorszą efektywność produkcji światła niż tradycyjnie wykorzystywany kryształ NaI.


Black scan (skan pusty) - obraz warstwy zarejestrowany dla technik tomograficznych przy braku obiektu w komorze pomiarowej. Skan taki wykorzystywany jest często dla potrzeb określenia błedów (tłumienia) samego systemu akwizycji obrazów.


CPS (z ang. "counts per second") - parametr określający wydajność systemu obrazowania kamery zwany jako szybkość zliczania incydentów. Ograniczenie wydajności występuje wówczas, kiedy pojawia się kolejny incydent zanim wygasł poprzedni.


Czas martwy (ang. "dead time") - Parametr systemu diagnostycznego PET określający czas niezdolności przetworzenia przez układ detekcyjny kolejnych sygnałów wejściowych. Przykładowo jeśli fotony wygenerowane przez różne źródła docierają to kryształu wytwarzając w nim impulsy świetlne padające na fotopowielacz prawie jednocześnie, to wówczas fotopowielacz zarejestruje tylko niektóre impulsy.


Detektor blokowy - rodzaj detektora stosowanego w systemach PET wykorzystującego pojedynczy kryształ do którego dołączone są 4 fotopowielacze. Kryształ, jest dodatkowo pocięty tworząc regularną siatkę elementów rozdzielaną materiałami odbijającymi światło.


EM (z ang. Expectation Maximization) - Metoda maksymalizacji wartości oczekiwanej jest stosowana jako iteracyjna metoda rekonstrukcji obrazu w technikach medycyny nuklearnej, która dąży do osiągnięcia zamierzonego kryterium zgodnie ze zdefiniowaną funkcją celu.


Fotopowielacz (PMT - z ang. Photo Multiplier Tube)
- urządzenie dołączane do kryształu gammakamery poprzez fotokatodę, która w wyniku stymulacji przez fotony promieniowania widzialnego wytwarza elektrony. Następnie elektrony padają na dynodę w wyniku czego emitowana jest znacznie większa liczba elektronówFWHM ( z ang. Full Width at Half Maximum - dosłownie "pełna szerokość na poziomie połowy maksimum"), oznacza długość odcinka łączącego dwa skrajne, symetryczne punkty funkcji, których wartości równe są połowie amplitudy wyznaczającej oś symetrii danej funkcji.


Gammakamera - urządzenie służące do rejestracji promieniowania gamma emitowanego przez izotop zmagazynowany w badanym organie pacjenta. Gammakamery zwane też kamerami scyntylacynymi lub kamerami Angera wykorzystują zjawisko wytwarzania światła przez kryształ scyntylacyjny w wyniku jego pobudzenia przez fotony promieniowania gamma.


Koincydencja - wspólne zaistnienie określonych zjawisk, w technice PET oznacza równoczesne wytworzenie oraz rejestrację dwóch fotonów promieniowania gamma, wyemitowanych w badanym organie w wyniku anihilacji wytworzonego poprzez rozpad izotopu pozytonu z elektronem. Koincydentne fotony poruszają się dokładnie w przeciwnych kierunkach (kąt 180 stopni) i charakteryzują się energią 511keV.


Koincydencja prawdziwa (z ang. "true coincidence") - koincydencja występująca wtedy gdy poruszające się po linii LOR fotony pochodzące od źródła są rejestrowane w danym wąskim przedziale czasowym przez detektory.


Koincydencja rozproszenia (z ang. "scattered coincidence") - koincydencja występująca wtedy gdy fotony pochodzące od źródła ulegają częściowemu rozproszeniu powodującemu zmianę ich drogi, a przez to ich rejestrację w danym wąskim przedziale czasowym przez detektory inne niż te wyznaczające dla danego źródła linię LOR.


Koincydencje losowe (z ang. "random coincidence") - koincydencje występujące wtedy gdy fotony pochodzące od różnych źródeł (anihilacji) są rejestrowane w danym wąskim przedziale czasowym przez detektory zlokalizowane w pierścieniu naprzeciw siebie.


Koincydencje wielokrotne (z ang. "multiple coincidence") - koincydencje występujące wtedy, gdy więcej niż dwa fotony są rejestrowane przez odpowiednie detektory w danym wąskim przedziale czasowym. Ponieważ nie można wówczas określić przebiegu linii LOR dlatego zdarzenia takie są odrzucane.


Kolimator - rodzaj filtru stosowanego do kształtowania wiązki promieniowania. Stosowane są różne konstrukcje kolimatorów w zależności od ich zastosowania. Najbardziej znany kolimator o otworach równoległych zbudowany jest jako regularna siatka otworów w materiale absorbującym promieniowanie gamma (np. w ołowiu) dzięki czemu przepuszcza tylko te promienie, które padają w ramach określonego kąta.


Korekcja tłumienia - metody określenia profilu korekcji promieniowania gamma występującego na drodze źródło promieniowania - detektor. Stosowanie korekcji tłumienia jest bardzo ważne dla technik tomografii emisyjnej (SPECT oraz PET) w celu prawidłowego szacowaniu aktywności izotopu zgromadzonego w poszczególnych wokselach obiektu.
LOR ( z ang. Line Of Response ) - linia odpowiedzi - Linia łącząca dwa detektory (linia ruchu fotonów) dla danego zdarzenia koincydencji w systemach diagnostycznych PET.


LSF (z ang. Line Spread Function) - funkcja rozproszenia linii - funkcja otrzymana jako odpowiedź systemu wizyjnego na jego pobudzenie liniowym źródłem promieniowania (LS - Line Source). Rezultat rejestracji tak dobranego źródła ukazuje w stopniu zależnym od jakości systemu wizyjnego większe lub mniejsze rozproszenie linii, opisywane przez funkcję rozproszenia linii.


NEC ("noise equivalent counts") - liczba zliczeń ekwiwalentnych szumowi - parametr systemu diagnostycznego PET estymujący stosunek sygnału do szumu. W PET jako sygnał pożądany można obrać wszystkie prawdziwe koincydencje. Natomiast szumem będą dane pomierzone dla koincydencji fałszywych, czyli koincydencji rozproszenia i koincydencji losowych. Wielkość miary stosunku do szumu można estymować zatem relacją liczby koincydencji prawdziwych do liczby koincydencji rozproszenia i losowych.


Obraz multimodalny (hybrydowy) - obraz powstały jako synteza obrazów otrzymanych różnymi technikami diagnostycznymi dla tego samego obiektu. Do najbardziej znanych grup obrazów multimodalnych należą te, w których informacje strukturalne łączone są z informacjami funkcjonalnymi. Do tej grupy należą więc obrazy syntezowane na podstawie obrazów RTK oraz SPECT/PET.


PET ( z ang. Positron Emission Tomography) - pozytonowa tomografia emisyjna - technika obrazowania warstwowego w medycynie nuklearnej wykorzystująca jednoczesną rejestrację koincydentnych fotonów promieniowania gamma, wyemitowanych w badanym organie w wyniku anihilacji wytworzonego poprzez rozpad izotopu pozytonu z elektronem.
Pozyton - elektron o ładunku dodatnim, będący efektem rozpadu izotopu bogatego w protony. Pozostałe produkty rozpadu to: neutrony i neutrino.


PSF (z ang. Point Spread Function) - funkcja rozproszenia punktu - funkcja otrzymana jako odpowiedź systemu wizyjnego na jego pobudzenie punktowym źródłem promieniowania (PS - Point Source). Rezultat rejestracji tak dobranego źródła ukazuje w stopniu zależnym od jakości systemu wizyjnego większe lub mniejsze rozproszenie punktu, opisywane przez funkcję rozproszenia punkt.


Rozdzielczość energetyczna (z ang. "energy resolution") - systemów PET jest definiowana jako stosunek wartości FWHM piku pełno-energetycznego do wartości energii dla maksymalnego punktu tego piku.


Rozdzielczość własna gammakamery - miara opisująca dokładność określenia lokalizacji źródła promieniowania gamma w systemach obrazowania w medycynie nuklearnej. Na rozdzielczość własną wpływa więc bezpośrednio liczba stosowanych fotopowielaczy, powtarzalność pomiarów, grubość kryształu. Typowe wartości rozdzielczośći własnej to pojedyncze milimetry.


Scyntylacja - proces konwersji promieniowania gamma na światło w krysztale detektora. Padające na kryształ promienie gamma podlegają interakcji z nim zgodnie z efektem fotoelektrycznym lub zjawiskiem rozpraszania Comptona. W wyniku tej interakcji uwalniane są w krysztale fotony promieniowania widzialnego (światło). Najczęściej wykorzystywanym kryształem jest kryształ jodku sodowego aktywowanego talem. 


SPECT (z ang. Single Photon Emission Computed Tomography) - Technika tomografii emisyjnej pojedynczego fotonu stanowiąca bezpośrednie zastosowanie gammakamer do obrazowania warstwowego. Obrazowanie warstwowe wymaga zastosowania określonych zmian w protokole pomiarowym oraz w metodzie pozyskiwania obrazu
Woksel (ang. Voxel - volume element) - najmniejszy element objętości, wykorzystywany często w opisie metod rekonstrukcji czy wizualizacji danych trójwymiarowych.


Zjawisko fotoelektryczne - znane również pod pojęciem efektu fotoelektrycznego lub absorpcji fotoelektrycznej, polega na uwolnieniu elektronu z powłoki atomu pod wpływem padającego promieniowania. W przypadku interakcji z promieniowaniem gamma uwalniane zostają elektrony leżące bliżej jądra atomu. Zatem uwolniony (wytrącony) elektron posiada mniejszą energię kinetyczną niż energia padającego fotonu promieniowania gamma.


Zjawisko Comptona - znane również pod pojęciem efektu Comptona lub rozpraszania Comptona, polega na uwolnieniu słabo związanego z atomem elektronu pod wpływem padającego fotonu promieniowania gamma. W odróżnieniu od zjawiska fotoelektrycznego, foton promieniowania gamma traci tylko część swojej energii, zatem zarówno foton jak i wytrącony elektron poruszają się od miejsca zderzenia dalej. Ruch ten odbywa się jednak pod określonymi kątami względem osi toru zderzenia.


Zjawisko generacji par elektron-pozyton - może wystąpić wówczas, gdy padający foton promieniowania gamma posiada energię większą niż 1,022MeV. Wówczas w wyniku materializacji promieniowania powstaje para elektron-pozyton. Pozyton stanowi formę antymaterii dla elektronu i jest często nazywany antyelektronem (posiada bowiem ładunek dodatni, podczas gdy elektron posiada ładunek ujemny).